Pchły (rząd: Siphonaptera)

Dorosły osobnik pchły osiąga wymiary 1-7mm.  Ubarwienie brązowawe, ciało bocznie spłaszczone z tylnymi kończynami przystosowanymi do skakania.  Pchły przechodzą przeobrażenie zupełne ze stadiami jaja, larwy, poczwarki i osobnika dorosłego.  W porównaniu do wielkości swojego ciała potrafią oddawać dalekie skoki (20-30cm wys.), gdyby człowiek chciał pobić ten wyczyn musiałby skoczyć na wysokość ponad 80 metrów.

Wśród pcheł można wyróżnić wiele gatunków.

  • Pchła kocia (Ctenocephalides felis),
  • Pchła psia (Ctenocephalides canis),
  • Pchła ludzka (Pulex irritans)
  • Pchła królicza (Spilopsyllus cuniculi),
  • Pchła szczurza (Xenopsylla cheopis),
  • Pchła jeży (Archaeopsyllus erinacei),
  • Pchła ptasia (Ceratophyllus gallinae),
  • Pchła krecia (Hystrichopsylla talpae).

Miejsca występowania pcheł

Spotykane są w różnych miejscach w zależności od gatunku.  Najpospolitsza jest pchła kocia. Atakuje koty, psy, ludzi, gryzonie i inne zwierzęta.

Pchły psie i kocie występują np. w legowiskach zwierząt i pościeli żywicieli.  Wiele infestacji pochodzi od dziko żyjących kotów.  Pchły ptasia, kocia i psia mogą atakować człowieka.

Cykl życiowy pchły

Jajo pchły ma ok. 0,5mm długości. Są owalne, barwy perłowo-białej. Samica składa je w najróżniejszych miejscach jak chociażby we włosach lub piórach żywiciela w jego gnieździe czy legowisku.

Po każdym posiłku samica pchły składa 4-8 jaj. Żyją do 2 lat, przez ten czas są w stanie złożyć nawet 800 jaj.  Po około  7 dniach wykluwają się pozbawione nóg larwy. Żerują one w ciemnych, najchętniej wilgotnych miejscach (szczeliny, dywan, wykładzina).

Larwy pchły żywią odchodami dorosłych pcheł oraz różnymi szczątkami pochodzenia organicznego.  Mogą być też drapieżnikami atakującymi małe i słabe stawonogi.  Cały cykl rozwojowy pchły od jaja do dorosłego osobnika zajmuje na ogół 4 tygodnie. Przy niskich temperaturach okres ten może trwać znacznie dłużej.

Jedno zwierzęce legowisko może być domem nawet  dla kilku tysięcy pcheł w różnych stadiach rozwojowych.  Na typową infestację pcheł składa się 5% dorosłych, 35% larw, 10% poczwarek i 50% jaj.

Największe nasilenie pcheł występuje mniej więcej na przełomie lata i jesieni.

 

Szkodliwość pcheł

Pchły mogą być nosicielami chorób i pasożytów wewnętrznych.  Najgroźniejszą przenoszoną przez nie infekcją jest dżuma.  W przeszłości pchły gryzoni wywoływały poważne epidemie jak np. Czarna Śmierć wyniszczająca Europę i Azję między XIV a XVII wiekiem.

Pchły powodują podrażnienia skóry. Mogą też wywoływać alergie u ludzi i zwierząt.

Ugryzienie pchły przypomina mały ciemnoczerwony punkt otoczony rumieniem. Odczyn utrzymuje się średnio przez 2-3 dni i mocno swędzi. 

Jak wytępić pchły?

Dobór odpowiedniej metody zwalczania pcheł zależy od tego jak duża jest już populacja. W wielu przypadkach pchły pojawiają się w domach za sprawą zwierząt domowych.  

Regularne sprzątnie odcina je od potencjalnych miejsc wylęgu i w znacznym stopniu przyczynia się do ich zwalczenia. Zainfekowane ubrania, pościel, łóżka należy gruntownie oczyścić, najłatwiej używając wysokiej temperatury rzędu 60 °C. Należy dokładnie czyścić podłogi i dywany usuwając kurz i odchody pcheł, które są pokarmem larw. Odkurzać szczeliny, pęknięcia i dywany, można używać też gorącej pary.

Jeżeli tego typu rozwiązania nie załatwią sprawy pozostaje zwalczanie insektycydami.

Najskuteczniejsza eliminacja występuje w przypadku jednoczesnego odpchlenia zwierząt i przeprowadzenia dezynsekcji.

Zwalczanie pcheł zazwyczaj jest realizowane metodą opryskową lub zamgławiania.  

to top