Gniazdo szerszeni od środka składa się z uporządkowanych plastrów z licznymi komórkami, w których rozwijają się kolejne stadia potomstwa: od jaj, przez larwy i poczwarki, aż do dorosłych osobników. Z zewnątrz często widać jedynie niewielki otwór, którym owady wlatują do dziupli, ściany, podbitki lub innej osłoniętej przestrzeni. Dopiero odsłonięcie konstrukcji pokazuje, jak rozbudowane może być wnętrze kolonii.
Na fotografii wykorzystanej w tym artykule widać fragment rzeczywistego gniazda z realizacji MIDAN Pest Control. Widoczne są otwarte komórki plastra, rozwijające się larwy oraz jasne zamknięcia części komórek związane z późniejszym etapem rozwoju owada.
Jeżeli chcesz najpierw poznać różnice pomiędzy poszczególnymi owadami, miejsca zakładania kolonii i ich zachowanie, zobacz nasz główny poradnik: osy i szerszenie – różnice, gniazda, zachowanie i zagrożenia. W tym materiale skupiamy się wyłącznie na budowie i wyglądzie wnętrza gniazda.
Najważniejsze w skrócie: gniazdo szerszeni jest zbudowane z materiału przypominającego papier. Wewnątrz znajdują się plastry z komórkami lęgowymi. W zależności od etapu rozwoju kolonii można w nich zobaczyć jaja, jasne larwy oraz zamknięte komórki z przepoczwarczającymi się osobnikami. Cała konstrukcja jest stopniowo rozbudowywana przez królową, a później przede wszystkim przez robotnice.
Jak wygląda gniazdo szerszeni od środka?
Po odsłonięciu gniazda najbardziej charakterystycznym elementem są plastry złożone z wielu regularnych komórek. Tworzą one kolejne poziomy konstrukcji i stanowią miejsce rozwoju potomstwa.
W aktywnym gnieździe poszczególne komórki mogą wyglądać zupełnie inaczej. Jedne są puste, w innych można zobaczyć jasne larwy, a kolejne mają zamknięte wejście. Wynika to z faktu, że w tym samym czasie w kolonii występują osobniki znajdujące się na różnych etapach rozwoju.
Plastry nie służą do magazynowania miodu tak jak plastry pszczele. Ich podstawową funkcją jest zapewnienie miejsca do rozwoju nowych osobników kolonii.
Co widać na zdjęciu gniazda szerszeni?
Zdjęcie wykonane podczas realizacji MIDAN Pest Control dobrze pokazuje kilka elementów, które zwykle pozostają niewidoczne dla osoby obserwującej kolonię wyłącznie z zewnątrz.
- Komórki plastra – regularne zagłębienia tworzące podstawową strukturę części lęgowej gniazda.
- Otwarte komórki – część z nich jest aktualnie pusta, inne mogą zawierać rozwijające się larwy.
- Larwy – jasne, miękkie stadia rozwojowe znajdujące się wewnątrz komórek.
- Jasne zamknięcia komórek – powstają przed etapem poczwarki, gdy dojrzała larwa tworzy osłonę zamykającą wejście do swojej komórki.
- Warstwy materiału przypominającego papier – konstrukcja powstająca z rozdrobnionych włókien roślinnych przetwarzanych przez owady.
Na jednej niewielkiej części plastra można więc jednocześnie zobaczyć kilka etapów funkcjonowania kolonii. To również wyjaśnia, dlaczego wygląd wnętrza dwóch aktywnych gniazd może się znacznie różnić.
Z czego zbudowane jest gniazdo szerszeni?
Szerszenie nie budują gniazd z wosku. Materiał konstrukcyjny powstaje przede wszystkim z włókien pobieranych z drewna i innych materiałów roślinnych. Owady rozdrabniają je i mieszają z wydzieliną, uzyskując masę, która po wyschnięciu przypomina cienki papier.
Dlatego konstrukcja gniazda może mieć charakterystyczny brązowy, beżowy lub szarawy kolor, często z widocznymi różnicami pomiędzy kolejnymi fragmentami materiału. Odcień zależy między innymi od źródła włókien wykorzystywanych podczas budowy.
Materiał jest lekki, ale przy odpowiedniej konstrukcji pozwala stworzyć rozbudowaną przestrzeń z wieloma plastrami i tysiącami potencjalnych komórek lęgowych.
Jak są ułożone komórki w gnieździe szerszeni?
Wnętrze rozwiniętego gniazda nie jest przypadkowym skupiskiem komórek. Plastry tworzą uporządkowane poziomy, a kolejne części konstrukcji są dobudowywane wraz ze wzrostem kolonii.
Typowe komórki mają wielokątny, zbliżony do sześciokątnego kształt. W części lęgowej ich otwory są skierowane w dół. Dzięki temu larwy rozwijają się wewnątrz komórek znajdujących się w poziomych plastrach.
Wraz z rozwojem kolonii robotnice powiększają istniejącą konstrukcję i tworzą kolejne komórki. Dlatego niewielkie gniazdo z początku sezonu może pod koniec lata stać się znacznie bardziej rozbudowane.
Co znajduje się w komórkach gniazda szerszeni?
Każda komórka lęgowa może być miejscem rozwoju pojedynczego osobnika. Szerszenie, podobnie jak inne owady przechodzące przeobrażenie zupełne, rozwijają się w czterech podstawowych stadiach:
- jajo,
- larwa,
- poczwarka,
- dorosły osobnik.
Poszczególne stadia można obserwować w różnych komórkach tego samego plastra. Królowa składa jaja, natomiast po pojawieniu się pierwszych robotnic to one przejmują znaczną część obowiązków związanych z rozbudową gniazda, zdobywaniem pokarmu i karmieniem rozwijających się larw.
Jak wyglądają larwy szerszeni?
Larwy szerszeni są jasne, miękkie i pozbawione skrzydeł oraz rozwiniętych odnóży umożliwiających poruszanie się tak jak dorosłym owadom. Pozostają w komórkach i są karmione przez dorosłe osobniki.
Na fotografii z realizacji MIDAN Pest Control widać larwy szerszenia wyjęte z komórek gniazda. Ich jasne, miękkie ciało wyraźnie różni się od wyglądu dorosłego osobnika i dobrze pokazuje jedno ze stadiów rozwoju szerszenia.
Co oznaczają białe lub jasne zamknięcia komórek?
Jasne, często lekko wypukłe zamknięcie komórki nie oznacza jaja. Jest związane z późniejszym etapem rozwoju owada.
Gdy larwa osiągnie odpowiedni etap rozwoju przed przepoczwarczeniem, wytwarza jedwabistą osłonę. Jej część zamyka otwór komórki. Wewnątrz chronionej przestrzeni zachodzi następnie przeobrażenie prowadzące do powstania dorosłego osobnika.
Po zakończeniu rozwoju dorosły szerszeń opuszcza komórkę. Dlatego w jednym plastrze mogą występować obok siebie otwarte komórki, widoczne larwy i komórki zamknięte jasną osłoną.
Warto wiedzieć: jasne „wieczka” widoczne na gnieździe nie są elementem papierowej konstrukcji wykonanym w taki sam sposób jak ściany plastra. Zamknięcie komórki jest związane z rozwojem znajdującej się w niej larwy i przygotowaniem do stadium poczwarki.
Jak rozwija się gniazdo szerszeni w ciągu sezonu?
Kolonia nie osiąga pełnych rozmiarów od razu. Jej rozwój rozpoczyna się od królowej, która po okresie zimowym znajduje odpowiednie miejsce i zaczyna tworzyć pierwszą część gniazda.
Początkowo sama opiekuje się pierwszym potomstwem. Po pojawieniu się robotnic podział obowiązków zmienia się: robotnice rozbudowują konstrukcję, zdobywają pokarm, karmią larwy i bronią kolonii, podczas gdy podstawowym zadaniem królowej staje się składanie kolejnych jaj.
W ciągu lata liczba komórek i osobników rośnie. W dobrze rozwiniętym gnieździe powstają kolejne plastry, a różne fragmenty części lęgowej mogą zawierać potomstwo w odmiennych stadiach rozwoju.
Pod koniec sezonu w kolonii pojawiają się również nowe osobniki rozrodcze. Po nadejściu chłodów aktywność starej kolonii wygasa. Przetrwać zimę mogą zapłodnione młode królowe, które w kolejnym sezonie zakładają nowe kolonie.
Czy szerszenie wykorzystują stare gniazdo w kolejnym roku?
Gniazda szerszeni mają charakter sezonowy. Po zakończeniu cyklu kolonii stara konstrukcja nie staje się aktywnym gniazdem tej samej kolonii w następnym sezonie. Młode zapłodnione królowe zimują poza działającą kolonią i wiosną rozpoczynają budowę nowych gniazd.
Opuszczona konstrukcja może jednak przez długi czas pozostawać w dziupli, na strychu lub w innej osłoniętej przestrzeni. Dlatego samo znalezienie papierowego plastra nie wystarcza do stwierdzenia, że kolonia jest aktualnie czynna.
Jak rozpoznać, czy gniazdo szerszeni jest aktywne?
Najlepszym wskaźnikiem aktywnej kolonii nie jest sam wygląd papierowej konstrukcji, lecz regularny ruch dorosłych owadów. Jeżeli wiele szerszeni wielokrotnie korzysta z tego samego otworu, przenosi pokarm lub materiał budulcowy i wraca do jednej przestrzeni, istnieje duże prawdopodobieństwo, że znajduje się tam czynne gniazdo.
Nie należy jednak zaglądać do otworu ani odsłaniać konstrukcji wyłącznie w celu sprawdzenia jej wnętrza. Szczegółowe zasady bezpiecznego postępowania opisaliśmy w poradniku: co zrobić po zauważeniu gniazda os lub szerszeni przy domu.
Skontaktuj się z nami już dziś, aby uzyskać bezpłatną wycenę i poradę!
Gdzie może być ukryte gniazdo szerszeni?
Rozbudowane wnętrze gniazda często pozostaje całkowicie niewidoczne. Szerszenie wybierają osłonięte przestrzenie, które zapewniają kolonii odpowiednie warunki do rozwoju.
Gniazdo może znajdować się między innymi:
- w dziupli drzewa,
- na strychu,
- pod dachem lub podbitką,
- w pustce konstrukcyjnej budynku,
- wewnątrz ściany lub za warstwą elewacji,
- w szopie, garażu lub innym rzadziej użytkowanym pomieszczeniu.
Z tego powodu obserwowany z zewnątrz otwór może być tylko wejściem prowadzącym do znacznie większej przestrzeni. Właściwa konstrukcja gniazda może znajdować się kilkadziesiąt centymetrów dalej i nie być bezpośrednio widoczna.
Czy po samym gnieździe można rozpoznać szerszenie?
Budowa gniazda dostarcza wielu informacji, ale nie zawsze pozwala pewnie oznaczyć gatunek wyłącznie na podstawie fragmentu plastra. Papierowe gniazda z komórkami lęgowymi budują również inne społeczne osowate.
Przy rozpoznawaniu warto brać pod uwagę jednocześnie wielkość i wygląd dorosłych owadów, lokalizację kolonii, charakter ruchu przy wlocie oraz budowę całego dostępnego fragmentu gniazda.
Jest to szczególnie ważne wtedy, gdy konstrukcja znajduje się wewnątrz ściany lub innej zamkniętej przestrzeni i widoczny jest wyłącznie punkt, przez który owady wlatują do budynku.
Czy larwy szerszeni są niebezpieczne?
Larwy znajdujące się w komórkach nie posiadają żądła i nie stanowią bezpośredniego zagrożenia takiego jak dorosłe robotnice. Nie oznacza to jednak, że można bezpiecznie dotykać plastra aktywnego gniazda.
Potomstwo stanowi kluczową część kolonii, dlatego ingerencja w gniazdo może wywołać intensywną reakcję obronną dorosłych osobników znajdujących się w jego pobliżu. Ryzyko wynika więc przede wszystkim z obecności i zachowania robotnic broniących kolonii.
Z praktyki MIDAN Pest Control
W praktyce terenowej pełne wnętrze gniazda jest widoczne znacznie rzadziej niż sam wlot. W przypadku kolonii rozwijających się w podbitkach, ścianach czy dziuplach klient może przez wiele tygodni obserwować wyłącznie owady wlatujące do niewielkiej szczeliny.
Dopiero po uzyskaniu dostępu do właściwej przestrzeni okazuje się, jak rozbudowana jest konstrukcja oraz na jakim etapie znajduje się kolonia. Wielkość samego otworu wlotowego nie mówi więc wiele o wielkości gniazda ukrytego za nim.
Fotografia wykorzystana w tym materiale pochodzi z rzeczywistej realizacji MIDAN Pest Control. Widać na niej nie tylko papierową strukturę plastra, ale również larwy i komórki znajdujące się na różnych etapach cyklu rozwojowego. Takie materiały terenowe są szczególnie pomocne w wyjaśnianiu, jak wygląda gniazdo, którego podczas normalnej obserwacji zazwyczaj nie można zobaczyć od środka.
Najczęściej zadawane pytania
Jak wygląda gniazdo szerszeni od środka?
Wewnątrz znajdują się plastry z licznymi komórkami lęgowymi. W zależności od etapu rozwoju kolonii można zobaczyć w nich jaja, jasne larwy, zamknięte komórki z poczwarkami oraz puste komórki po osobnikach, które zakończyły rozwój.
Co oznaczają białe zamknięcia komórek w gnieździe szerszeni?
Jasne zamknięcie pojawia się przed stadium poczwarki. Dojrzała larwa wytwarza jedwabistą osłonę zamykającą wejście do komórki, a wewnątrz zachodzi dalsze przeobrażenie prowadzące do powstania dorosłego osobnika.
Czy larwy szerszeni mogą żądlić?
Nie. Larwy rozwijające się w komórkach nie posiadają żądła. Dotykanie lub naruszanie aktywnego plastra jest jednak niebezpieczne ze względu na dorosłe robotnice broniące kolonii.
Z czego szerszenie budują gniazdo?
Podstawowym materiałem są włókna pochodzące z drewna i innych materiałów roślinnych. Owady rozdrabniają je i mieszają z wydzieliną, tworząc po wyschnięciu lekką konstrukcję przypominającą papier.
Czy stare gniazdo szerszeni jest wykorzystywane ponownie?
Aktywna kolonia jest sezonowa. Po zakończeniu sezonu stara kolonia zanika, a zapłodnione młode królowe zimują poza nią i w kolejnym roku rozpoczynają budowę nowych gniazd.
Czy można sprawdzić wnętrze aktywnego gniazda samodzielnie?
Nie należy odsłaniać, rozcinać ani demontować konstrukcji wyłącznie w celu obejrzenia wnętrza aktywnej kolonii. Naruszenie gniazda może wywołać reakcję obronną robotnic i narazić osobę znajdującą się w pobliżu na wiele użądleń.
Wnętrze gniazda szerszeni – najważniejsze informacje
- gniazdo ma lekką konstrukcję przypominającą papier,
- wewnątrz znajdują się kolejne plastry z komórkami lęgowymi,
- w komórkach rozwijają się jaja, larwy i poczwarki,
- jasne zamknięcia części komórek są związane z etapem przepoczwarczenia,
- kolonia i konstrukcja gniazda rozrastają się w ciągu sezonu,
- stare gniazdo nie jest kontynuacją tej samej aktywnej kolonii w kolejnym roku,
- nie należy odsłaniać czynnego gniazda wyłącznie po to, aby sprawdzić jego wnętrze.
Więcej poradników o osach i szerszeniach
Ten materiał jest częścią rozwijanej bazy wiedzy MIDAN Pest Control dotyczącej biologii, rozpoznawania oraz bezpiecznego postępowania w przypadku kolonii osowatych. Zobacz wszystkie dostępne poradniki o osach i szerszeniach.
Zauważyłeś aktywne gniazdo os lub szerszeni przy domu albo wewnątrz konstrukcji budynku?
Nie odsłaniaj plastra i nie zatykaj wlotu. Zabezpiecz miejsce przed dostępem osób postronnych i skontaktuj się z MIDAN Pest Control: 506 270 305.
Opracowanie merytoryczne
MIDAN Pest Control – firma realizująca usługi DDD, w tym dezynsekcję, deratyzację i monitoring szkodników na terenie Warszawy oraz okolic. Materiał opracowano na podstawie wiedzy branżowej, praktyki terenowej oraz dokumentacji rzeczywistych przypadków występowania kolonii os i szerszeni.
Informacje biologiczne dotyczące papierowej konstrukcji gniazda, warstw komórek lęgowych, cyklu kolonii oraz rozwoju larw zweryfikowano również na podstawie materiałów entomologicznych Penn State Extension i University of Maryland Extension oraz publikacji naukowych dotyczących rozwoju larw i osłon jedwabnych w komórkach szerszeni.
Aktualizacja materiału: sierpień 2026 roku.
